شرحی بر نامه ارسالی حضرت امام خمینی (ره) به گورباچف رئیس جمهور شوروی
شرحی بر نامه ارسالی حضرت امام خمینی (ره) به گورباچف رئیس جمهور شوروی

 

حضرت امام خمینی (ره) در دیماه 1367، در شرایطی خاص که اتحاد جماهیر شوروی  به عنوان یک مجموعه پرقدرت در جهان به شمار می رفت و جنگ سرد ادامه داشت و حاکمیت کمونیسم بر قانون اساسی و مقدرات مدم جمهوری های این کشورها هنوز ادامه داشت، به گورباچف رئیس جمهور وقت شوروی ارسال شد.

امام خمینی (ره) از شرایط آمده در صدد دعوت جهان کمونیسم به اسلام استفاده کردند تا خلأ ایجاد شده ازفروپاشی ماتریالیسم را با دعوت به اسلام ناب محمدی (ص) پر کنند.

در همین راستا، حضرت امام (ره) نامه ای را مکتوب کردند و به همراه هیأتی به سرپرستی آیت الله جوادی آملی و همراهی خانم مرضیه حدیده چی دباغ و محمد جواد لاریجانی، راهی مسکو کردند تا به گورباچف تحویل دهند.

 

نکات برجسته نامه به گورباچف

– استفاده به موقع از فرصت پیش آمده در راستای ابلاغ ندای فطرت و پیام توحید

– پیش بینی شکست قطعی مارکسیسم در میدان عمل و فروپاشی نظام الحادی کمونیسم

– بنای غنای دین مبین اسلام و آمادگی حوزه های علمیه تشیع در پاسخگویی به نیازهای اعتقادی و فکری نسل معاصر

– ایستادگی نظام جمهوری اسلامی ایران براصل خدشه ناپذیر نه شرقی و نه غربی و مبارزه با استکبار جهانی در چهره های مختلف

– برقراری رابطه معنوی و ابراز همدردی و حمتیت ازمسلمانان شوروی و دیگر کشورهای شرقی و تحقق وعده های الهی و بازگشت جامعه انسانی به فطرت خداجو، ازجمله ویژگی های مهم و برجسته نامه حضرت امام (ره) به گورباچف می باشد.

 

وظایف تعیین شده برای هیأت اعزامی حامل نامه حضرت امام (ره)

با توجه اهمیتی که نامه مکتوب شده داشت و شرایطی حاد که هنوز جنگ سرد خاتمه نیافته بود و دیوار برلین به عنوان نماد جدایی شرق و غرب بود، حضرت امام (ره) تأکیداتی در جهت ارسال و تحویل نامه به گورباچف به هیأت اعزامی، ابلاغ کردند که به شرح زیر می باشد:

– محتوای نامه باید کاملاً مکتوم باشد و هیچ کس تا هنگام ابلاغ نامه، پی به محتوای آن نبرد. آنها با توجه به داشتن امکاناتی برای کشف این اسرار، ولی موفق به کشف مضمون این نامه نشدند و همه چیز را حدس می زدند بجز دعوت به اسلام.

– حضرت امام (ره) به رعایت ادب تأکید فراوان داشتند، و این خود جزو برنامه های بین المللی اسلام می باشد. در اسلام به ادب در برخورد ها سفارش شده حتی اگر طرف یهودی باشد.

– امام (ره) فرمودند: حضور در کاخ کرملین و ملاقات با رهبر جماهیر شوروی، شما را مرعوب نکند زیرا که  مضمون نامه بسیار بلند و فرستاده آن هم شخصیتی بزرگ است و باید با صلابت برخورد کنید.

– متن نامه باید جمله به جمله برای آقای گورباچف خوانده و ترجمه شود و بعد از قرائت، نامه را به وی تحویل دهید تا نگوید در فرصت بعد نامه را می خوانم.

– در کنار متن فارسی نامه، ترجمه انگلیسی آن نیز تعبیه شود. زیرا که این یک پیام جهانی است.

 

دیدار دعوت به اسلام

سرانجام هیأت ایرانی در کمال ادب و احترام، استقبال و در روز 14 دیماه سال 1367 در کاخ کرملین برای دیدار با رئیس جمهور شوروی آقای گورباچف، حاضر شدند.

این دیدار مهم که با پیام دعوت به اسلام برگزار شده بود، حدود دو ساعت به طول انجامید و پس از سخنان ابتدایی گورباچف که به تعارفات گذشت، مجلس در اختیار هیأت ایرانی قرار گرفت.

آنها ابتدای سخن را با تبریک سال نو میلادی شروع کردند و سپس طبق وظایف و تذکرات ابلاغ شده، نامه را با تأنی و جمله به جمله قرائت کردند تا مطالب به خوبی تلقی و منتقل شود.

آقای گورباچف با کمال ادب به قرائت نامه گوش می داد و گاهی شخصاً برخی مطالب را یادداشت می کرد.

 

تأثیر سخن و تغییر چهره گورباچف

نامه با صلابت حضرت امام با اقتدار در حضور رئیس جمهور شوروی قرائت شد و تأثیر آن به گونه ای بود که با شنیدن بندهای از نامه، رنگ چهره گورباچف تغییر کرد.

در قسمتی از نامه حضرت امام (ره) فرموده بودند: دیگر کمونیسم را باید در موزه های تاریخی جهان بنگریم و گورباچف با شنیدن این سخن، صورتش سرخ شد.

درمضمون نامه امام (ره) به مسائل سیاسی و آتش بس اشاره نشده بود و تنها در جایی با شاره به موضوع افغانستان فرمودند: اگر شما اسلام را بشناسید دیگر در مورد افغانستان این گونه نمی اندیشید و تجدید نظر می کنید.

اصل پیام حضرت امام خمینی (ره) دعوت به اسلام بود که این همان سیاستی بود که عین دیانت است و دیانتی که عین سیاست.

 

واکنش گورباچف به نامه امام خمینی (ره)

رئیس جمهور شوروی در پاسخ به نامه ارسال شده توسط حضرت امام (ره) مطالبی را ارائه کردند که به طور خلاصه می توان به موارد زیر اشاره کرد:

در ابتدا از نامه ارسال شده حضرت امام خمینی (ره) تشکر و آمادگی خود را برای دادن جواب نامه اعلام کردند.

گورباچف اظهار داشت که برخی از اشتباهات گذشته را ترمیم می کنیم تا دوباره تکرار نکنیم و همچنین اشاره کرد که قانون آزادی ایمان را در دست تصویب داریم.

رئیس جمهور شوروی علاوه بر این سخنان گفت: که ما با داشتن افکار و مکاتب گوناگون می توانیم زندگی مسالمت آمیزی در کنار هم داشته باشیم.

 

پاسخ هیأت اعزامی به گورباچف

پس از پایان سخنرانی رئیس جمهور اتحادیه جماهیر شوروی، هیأت اعزامی ایران از سخنرانی ایشان قدردانی و از اینکه با صبر و در کمال ادب به پیام نامه و ترجمه آن گوش کردند، تقدیر و تشکر کردند و همچنین از اینکه تصمیم دارند اشتباهات گذشته را ترمیم کنند و قانون آزای ایمان را در دست تصویب دارند، قدردانی کردند.

علاوه بر این بیانات، هیأت اعزامی ایران مهمترین سخن گورباچف که گفته بود این نامه دخالت در شئون داخلی کشور ماست، اینگونه پاسخ دادند: شما ازاعماق روسیه تا اوج کهکشان این مرز و بوم آزاد هستید هرکاری بکنید، چون در کشور خودتان هستید اما این رهبر الهی نه به عمق خاک شما کار دارد و نه به آسمان روسیه، بلکه به جان شما کار دارد.

جناب گورباچف! وقتی شما می میرید، آیا مثل درختی هستید که بعد از چندین سال می خشکد؟ یا مانند طایری هستید که بعد از چندی در قفس را باز می کند و برای همیشه آزاد می شود؟ این دو طرز فکر کاملاً با هم متفاوت است.

نظر رهبر ما این است شما مثل درخت نیستید و دارای ابدیت اندیشه، اوصاف و افعالی هستید و مرگ حیات جدیدی برای شماست، این در حالیست که رهبران شما مرگ را نابودی می دانند.

 

اسلام ممتثل

به همراه هیأت اعزامی به مسکو، خانم مرضیه حدیده چی دباغ نیز همراه شدند.

دیپلمات ایران در جمع حاضر در کاخ کرملین به معرفی ایشان به عنوان خانم محترمه ای با سابقه مبارزات سیاسی و زندان رفته و اینکه در حال حاضر نماینده مجلس اسلامی هستند، پرداخت، تا گمان نکنند زن در اسلام سمتی ندارد و از مزایا محروم می باشد.

گورباچف از دیدن خانم محترمه ای با این سابقه در چنین مجلسی تعجب کرد و در هنگام خداحافظی به نشان مصافحه دستی به سمت خانم حدیده چی دراز کرد که بی پاسخ ماند.

در کاخی که عده ای به بودن در آنجا می بالند، آن زن محجبه با نهایت عفت و حیا و با برترین حجاب، حضور یافت و این یک اسلام ممتثل بود که خانمی توانست با حجاب کامل، پیام رهبر الهی خود را به رهبرالحاد برساند ولی در هنگام معصیت، خود را حفظ کند و این افتخاری است برای اسلام.

 

پشیمانی از نافرمانی

پس ازرحلت ملکوتی حضرت امام (ره)، گورباچف در مراسم سالگرد امام با توجه به بی اعتنایی که به هشدارهای حضرت امام (ره) کرده بود، احساس تأسف نمود و  در مصاحبه اعلام کرد: مخاطب پیام آیت الله خمینی (ره) از نظر من همه اعضا در طول تاریخ بود.

هنگامی که من پیام را دریافت کردم، احساس کردم که شخص نویسنده این پیام متفکر و دلسوز برای سرنوشت جهان خواهد بود و کسی است که برای جهان نگران است و مایل است من انقلاب را بیشتر بشناسم و درک کنم.

گورباچف با تشریح نابسامانی های اقتصادی و سیاسی روسیه، تصریح کرد اگر ما پیشگویی های آیت الله خمینی (ره) را در آن پیام جدی می گرفتیم، امروز قطعاً شاهد چنین وضعیتی نبودیم.